Olga Tokarczuk - "Świata jest za dużo"

Nowa powieść Olgi Tokarczuk oszołomiła mnie i urzekła wielością opowiedzianych historii. Losy bohaterów splatają się ze sobą, zazębiają, łączą. Patrzyłam na nie z perspektywy narratora zbiorowego, co pisarka zapowiada już w prologu: "Opowiadamy te historie z niecierpliwości, która zawsze towarzyszy nieurodzonym". Taki narrator daje wiele możliwości, widzi dużo więcej i może zastanawiać się, czy wyjawić nam wszystko już teraz, czy może wrócić do tej sprawy w innym miejscu, czy na pewno ma prawo opowiedzieć o tym, o czym bohater chciały zapomnieć.

A jest takich rzeczy niestety wiele, jest bowiem rok 1945, skończyła się wojna, nastał czas powrotów do domu, a tu go nie ma albo jest już w innym państwie. Polska zmieniła granice, rzesze ludności wędrują ze wschodu na zachód.
Poznajemy historie, które mają swój początek na Wołyniu, wędrujemy z bohaterami do Argentyny; tu piękna opowieść o losach Marynki widzącej więcej niż inni, dostrzegającej przyszłość we wnętrznościach zwierząt.
Uwagę przykuwa jej synowa Solomija, to ona, gdy nauczy się pisać i czytać, i będzie "próbowała ogarnąć ten ogrom wołających do niej informacji", zapisze swoje pierwsze zdanie: "Świata jest za dużo".

Powtórzą je w powieści i inni. Każda z postaci jest tu ważna, ich wykaz znajdziemy na końcu w Dodatku II. Pozwoli uporządkować tę bogatą opowieść.
Znajdą się w niej i alternatywne losy Brunona Schulza. Jego zaginiona powieść "Mesjasz" pojawi się jako Maszynopis, który trafi do rąk Nikodema Jakimskiego, a właściwie Waleriana Kozowicza.
Częścią Maszynopisu będzie niezwykła opowieść o Baruchu Barocco.

Po przeczytaniu "Świata jest za dużo" mam w głowie mnóstwo takich niesamowitych historii, zostaję z natłokiem myśli o świecie, o nas ludziach, o tym trudnym i dramatycznym okresie powojennym.
Noblistka bardzo ciekawie snuje tu refleksje na temat polskiej Polski i niepolskiej Polski. Dziś niestety wciąż wybrzmiewa wątek prawdziwych i nieprawdziwych Polaków, ale, jak wiemy, nie ma on związku z miejscem zamieszkania.

Jestem zachwycona nową powieścią Olgi Tokarczuk, która wyraźnie zaznacza w słowie końcowym, że jest to fikcja literacka, są w niej domysły i fantazje.
Zabierające dość często głos "my" narracyjne wyraźnie wskazuje: "opowiadamy tutaj wszystko, co się zdarzyło, co mogło się zdarzyć i co się nie zdarzyło".

Miejsca na W: Wrocław, Wałbrzych, Wygnanów prowadzą nas przez ten "nowy świat", w którym swoją rolę ma też "szklana kula wielkości głowy niemowlęcia", a oprócz bohaterów ludzkich również "mądra koza, krowy płaczki, wielkopolskie gęsi, mrówki, lisy, kruki, grzyb na ścianie".

Powieść jest obszerna, ma 678 stron, a przecież nie wszystko się w niej znalazło, np. "my" narracyjne mówi: "Znamy historie tych łapci i wiemy, dokąd dotarły, ale byłoby to już za dużo do opowiadania".
Po przeczytaniu ma się ochotę zacząć znów lekturę, ale może lepiej poczekać aż poukładają nam się w głowie te wspaniałe opowieści napisane pięknym językiem skupiający się na szczegółach, na opisach przedmiotów, na "rzeczach pięknych i ozdobnych", językiem pełnym ważnych i mądrych zdań.