Żydzi w "Lalce"
Tematyka żydowska pojawiała się wiele razy na kartach "Kronik" Bolesława Prusa. Można tu zauważyć dwie fazy zmagania się pisarza z tą problematyką. W pierwszej stawiał na procesy asymilacyjne, uważając, że społeczeństwo wzbogaci się o zalety, które mają Żydzi: solidarność w potrzebie, poszanowanie nauki i uczonych, zamiłowanie do studiów, oszczędność i ruchliwość. Z kolei członkowie tego narodu wyzbędą się takich wad, jak nieufność do otoczenia, chytrość, "geszefciarstwo" i fanatyzm religijny. W drugiej fazie refleksji o kwestii żydowskiej Prus dawał wyraz niepokoju z powodu ekspansji gospodarczej i demograficznej Żydów. W pierwszej fazie swego kronikarstwa był atakowany przez antysemitów, m.in. przez Jana Jeleńskiego, autora wydanej w 1876 roku broszury "Niemcy, Żydzi i my" i wydawcę (od roku 1881) antysemickiego pisma "Rola". Z kolei później zarzucano mu antysemityzm, z czym pisarz się nie zgadzał, powtarzając z naciskiem, że wobec Żydów powin...